Sırbistan'daki Türkler: paylaştığımız lezzetler — sarmadan kahveye

Belgrad'da tramvayda, Novi Sad'da kampüste, Niş'te çarşıda — son yıllarda Sırbistan'da Türkçe duymak artık sürpriz değil. Erasmus ve lisans öğrencileri, IT'ciler, firma kuran girişimciler, aileler... Türk topluluğu büyüyor. Ve bir Türk, Sırp komşusuyla sofraya oturduğunda küçük bir mucize yaşanıyor: menünün yarısını çevirmeye gerek yok.

Zaten bildiğiniz kelimeler

Ortak tarihin Sırpçaya bıraktığı binlerce Türkçe kelimenin en tatlıları mutfakta: sarma (sarmak'tan), dolma, kajmak (kaymak), čaj (çay), kafa (kahve), burek (börek), jogurt, ćufte (köfte), ratluk (rahat lokum), tulumba, baklava, boza, pita... Sırp pazarında alışveriş ederken kendinizi yarı yarıya evde hissetmenizin dilbilimsel açıklaması bu. Kajmak-kaymak ikilisinin hikayesini ayrı bir yazıda anlattık.

Sırbistan'da Türk olmak: küçük gözlemler

Yeni gelen her Türk aynı aşamalardan geçiyor: önce pazarda „sarma", „dolma", „burek" yazılarını görüp gülümseme; sonra kasadaki teyzenin „ajde, prijatno!" deyişindeki sıcaklığın Anadolu esnafını hatırlatması; en sonunda da kendini bir zimnica (kışlık) gününde komşulara biber közlerken bulma. Vizesiz seyahat ve İstanbul–Belgrad uçuşları iki ülkeyi yakınlaştırdıkça topluluk da büyüyor: kampüslerde Türk öğrenci toplulukları, şehir merkezlerinde Türk fırınları, LinkedIn'de „Belgrade" yazan Türk mühendisler. Eksik olan tek şey çoğu zaman mutfak dolabındaki memleket ürünleri — o kısım bizde.

Sırbistan'da en çok özlenenler (ve çözümleri)

Müşterilerimiz olan Türkler hep aynı şeyleri soruyor — burada zor bulunan memleket tatları:

• Çay düzeni: Çaykur Tiryaki 1 kg, çelik çaydanlık ve Paşabahçe ince belli bardak seti — gurbette ev, çaydanlık kaynayınca ev olur.
• Zeytinyağlı sarma: yaprak sarma konservesi 400 g — açın, soğuk servis edin; annenizinki gibi değil ama gurbette can dostu.
• Şerbetli nostalji: şekerpare ve kemalpaşa — pazar günü çayının yanına.
• Mutfağın temeli: baldo pirinç, köfteye kimyon, kahvaltıya Gemlik zeytini.

Sırbistan'a yeni taşınan Türkler için hazırladığımız tam alışveriş rehberi: Türk ürünleri nereden alınır.

Sırp komşulara davet

Bu köprünün öbür yönü de işliyor: Sırp komşularınıza Türk kahvaltısı kurun (rehber burada), tulumbanın iki ülkede de aynı isimle yaşadığını anlatın, sarma tartışması başlatın (lahana mı yaprak mı — dostça!). Yemek, iki halkın zaten konuştuğu ortak dil.

Bir slava'ya (aile azizi günü) davet edilirseniz mutlaka gidin: sofrada sarma, pita, ratluk göreceksiniz ve yarısını isimlerinden tanıyacaksınız. Karşılığında bir tepsi baklava ya da bir kutu lokum götürün — „ratluk" dediğinizde ev sahibinin yüzündeki ifade, iki kültür arasındaki beş yüz yıllık muhabbetin özeti. Boza içen dedelerin torunları olarak aynı masada oturmak, tarih kitaplarının anlatamadığını üç kaşık sarma ile anlatır.

Eksen Doo: gurbetin tedarik hattı

Biz Sırbistan'ın Türk marketi olarak iki iş yapıyoruz: Türklere ev tadını, Sırplara komşu mutfağını taşımak. Katalog burada, fiyatlar sitede, teslimat tüm Sırbistan'a. Restoran ve market alımları için B2B portal; bize Türkçe yazabilirsiniz — cevap da Türkçe gelir.